Od ideje do biznis plana: Leaders4Future radionice sa mladim ženama

Od maja do septembra 2026. godine, omladinski radnici i radnice obučeni kroz projekat Leaders4Future primijenili su novostečene vještine u radu sa glavnom ciljnom grupom projekta: mladim ženama koje žele da pokrenu sopstveni biznis. Radionice, organizovane u okviru centara za podršku u sedam partnerskih zemalja, kombinovale su susrete uživo sa onlajn aktivnostima. Pomogle su učesnicama da početnu ideju razviju u strukturisan poslovni koncept i povezale ih sa kontinuiranom podrškom koju projekat pruža.

Naši ciljevi

Radionice su odgovorile na potrebe prepoznate kroz fokus grupe i izvještaj Breaking Barriers („Prevazilaženje prepreka“): nedostatak znanja i vještina u oblasti poslovnog i finansijskog planiranja, nisko samopouzdanje, strah od neuspjeha i ograničen pristup mrežama podrške. Cilj je bio da se unaprijede preduzetnička znanja, lične i interpersonalne vještine i samopouzdanje učesnica, da im se pomogne da razrade sopstvenu poslovnu ideju i da se pripreme za individualno mentorstvo u centrima za podršku i nacionalno takmičenje „Kreiraj svoj biznis plan“.

Učesnice

Radionice su okupile 187 mladih žena uzrasta od 18 do 30 godina u Španiji, Norveškoj, Grčkoj, na Kosovu, u Bosni i Hercegovini, Crnoj Gori i Albaniji. Među učesnicama bile su studentkinje, zaposlene i nezaposlene mlade žene, kao i preduzetnice u početnim fazama razvoja biznisa. Mnoge od njih suočavale su se sa ekonomskim, geografskim, društvenim ili obrazovnim preprekama. Kako bi uključili mlade žene sa manje mogućnosti, partneri su ih pozivali preko službi za zapošljavanje i socijalnu zaštitu, omladinskih centara i ženskih mreža. U Crnoj Gori radionice su održane u ruralnim područjima sjevernih opština — Plavu, Petnjici i Beranama. U Norveškoj je među učesnicama bilo mnogo mladih žena migrantskog porijekla. Učesnice su dobile sertifikat o završenom programu.

Kako su izgledale radionice

Svaka radionica pratila je zajednički model. Prva sesija bila je posvećena stvaranju sigurnog prostora, definisanju lične vizije i SMART ciljeva, kao i upoznavanju sa platnom poslovnog modela (Business Model Canvas). Tokom narednih pet dana onlajn rada, učesnice su, uz usmjeravanje omladinskih radnika i radnica, primjenjivale ove alate na sopstvenu ideju i pripremale njeno jednominutno predstavljanje (elevator pitch). Druga sesija obuhvatala je praktičnu vježbu predstavljanja ideja uz povratne informacije drugih učesnica, kao i upoznavanje sa lokalnim institucijama i organizacijama koje pružaju finansijsku podršku, poslovnim inkubatorima i ženskim mrežama.

Partneri su prilagodili format lokalnim uslovima. U Crnoj Gori samostalni rad zamijenjen je vođenim onlajn sesijama koje su uključivale individualno mentorstvo. U Bosni i Hercegovini angažovani su eksterni stručnjaci i stručnjakinje za finansije i poslovno planiranje. Na Kosovu je dodata sesija o registraciji biznisa, a u Albaniji SWOT analiza. U Grčkoj su radionice realizovane u potpunosti onlajn, dok su u Norveškoj održane u StartupLab-u, u okviru Naučnog parka u Oslu.

Ključne obrađene teme

Radionice su se oslanjale na materijale za obuku razvijene kroz Leaders4Future, strukturisane prema EntreComp okviru preduzetničkih kompetencija:

• Preduzetnički način razmišljanja i vizija: prepoznavanje lične motivacije, postavljanje ciljeva i suočavanje sa strahom od neuspjeha i sindromom uljeza.
• Od ideje do poslovnog modela: definisanje ciljnih grupa i vrijednosti koju proizvod ili usluga nudi, uz korišćenje platna poslovnog modela.
• Finansijsko planiranje: procjena troškova, određivanje cijena i izračunavanje tačke pokrića troškova. Učesnice su ovu temu ocijenile kao najzahtjevniju i tražile da joj se posveti više vremena.
• Predstavljanje ideje: priprema i izvođenje jednominutnog predstavljanja poslovne ideje.
• Lokalno poslovno okruženje: pronalaženje informacija o finansiranju, zakonskim uslovima i organizacijama koje pružaju podršku.

Učesnice su navele da su ostvarile jasan napredak, naročito u poznavanju poslovnog okruženja i organizacija koje im mogu pružiti podršku. U svakoj zemlji u kojoj je mjereno zadovoljstvo, više od 80% učesnica ocijenilo je radionice ocjenom 4 ili 5 na skali od 1 do 5. Najviše ocjene dobila je podrška omladinskih radnika i radnica.

Naredni koraci: od radionica do takmičenja

Dodatne radionice biće održane u Grčkoj i Norveškoj tokom oktobra i novembra 2026. godine. Učesnice sada nastavljaju rad kroz individualno mentorstvo u svojim lokalnim centrima za podršku. Pozvane su i da učestvuju u nacionalnom takmičenju „Kreiraj svoj biznis plan“, koje traje od oktobra 2026. do januara 2027. godine. Radni listovi i predstavljanja ideja pripremljeni tokom radionica predstavljaju dobru osnovu za biznis plan i video-prezentaciju koje je potrebno dostaviti za takmičenje. Po jedna nacionalna pobjednica iz svake zemlje predstaviće svoju ideju na završnoj konferenciji u Reusu, u Španiji, u februaru 2027. godine. Tom prilikom biće dodijeljena dva granta za pokretanje biznisa, u iznosu od po 3.000 eura.